Yurt Dışında Şirket Kurmak: ABD ve İngiltere İçin Soru Rehber

ABD mi İngiltere mi sorusuna cevap aramadan önce daha basit bir soruyu yanıtlamak gerekiyor: yurt dışında bir şirket tam olarak neye yarayacak? Hangi pazara satış yapmak istiyorsunuz, ödemeleri nasıl alacaksınız, ürünler nereden nereye gidecek? Bu üç cevap netleşmeden iki ülkeyi kıyaslamak, çoğu zaman yanlış sorulara cevap aramak anlamına gelir.

Bu yazı kimsenin yerine karar vermiyor ve hangi ülkenin daha avantajlı olduğunu söylemiyor. Ülkeye özgü kurallar, vergi oranları, belge listeleri ve maliyetler yazıda yer almıyor. Bunlar değişebilir ve sizin durumunuza göre farklılaşır. Yazının amacı, kuruluş, vergi ve banka görüşmelerine hazırlıklı gitmeniz ve her iki ülke için aynı soruları sorabilmeniz.

Önce şirketten ne beklediğinizi yazın

Yurt dışında şirket kurmayı düşünen satıcıların çoğunun kafasında üç ayrı ihtiyaç karışık duruyor.

• Satış: Hangi ülkedeki müşteriye satacaksınız? Satışı bir pazar yeri üzerinden mi, kendi sitenizden mi yapacaksınız?

• Ödeme: Satış gelirini hangi hesaba, hangi para biriminde alacaksınız? Tedarikçi ve reklam giderlerini nereden ödeyeceksiniz?

• Ürün hareketi: Ürünler Türkiye'den her sipariş için mi gidecek, yoksa bir kısmı önceden hedef ülkede stoklanacak mı?

Bu cevaplar şirket kurma kararının faydasını kanıtlamaz, ama hangi sorulara öncelik vereceğinizi gösterir. Mesela yalnızca birkaç ürünü deneme amaçlı satacak biriyle, hedef ülkede stok tutmayı planlayan biri aynı soruları sormaz. Cevaplarınızı bir sayfaya yazın. Danışmanla, muhasebeciyle ve bankayla yapacağınız her görüşmeye bu sayfayla gidin.

Şirket türü seçerken sorulacak sorular

Her iki ülkede de birden fazla şirket türü bulunur. Hangisinin size uyduğunu bu yazıdan öğrenemezsiniz, çünkü bu hem planınıza hem de o ülkenin kurallarına bağlı. Yapabileceğiniz şey, görüşmeye şu sorularla gitmek:

• Benim planım için hangi şirket türleri değerlendirilebilir ve aralarındaki temel fark nedir?

• Ortaklarım olacaksa ya da ileride olabilirse, bu tür buna uygun mu?

• Kuruluştan sonra benden düzenli olarak ne bekleniyor? Hangi kayıtlar tutulacak, hangi bildirimler yapılacak, bunları kim yürütecek?

• Şirketin borçlarından ve yükümlülüklerinden kim, hangi ölçüde sorumlu olur?

Türkiye'den tanıdık gelen kavramlara da dikkat edin. Örneğin "adi şirket" Türk hukukunda bilinen bir kavram. Ama yurt dışındaki bir yapının adı ya da kâğıt üzerindeki benzerliği, onun Türkiye'dekiyle aynı şekilde işleyeceği anlamına gelmez. ABD ve İngiltere'deki yapıları Türkiye'dekilerle eşitlemeyin. Eşleştirmeyi o ülkenin hukukunu bilen bir danışmana bırakın.

Vergi kaydı: neyi, ne zaman soracaksınız?

Vergi konusunda en sık yapılan hata, ülkeleri "hangisinde vergi daha düşük" diye kıyaslamaya çalışmak. Bu soruya genel bir cevap yok. Sorunun doğru hali şu: benim planladığım faaliyet için hangi kayıtlar gerekiyor, hangi beyanlar gündeme gelecek ve bunların her biri ne zaman ele alınmalı?

Görüşmeye götürebileceğiniz sorular:

1. Planladığım satış modeli (pazar yeri, kendi site, yurt dışında stok) için şirket kurulduktan sonra hangi vergi kayıtları gerekebilir?

2. Bu kayıtlar şirket kurulurken mi, ilk satıştan önce mi, yoksa belli bir noktadan sonra mı yapılır?

3. Düzenli olarak hangi beyanlar verilecek ve bunları kim hazırlayacak?

4. Yurt dışındaki bir şirketin sahibi olmak Türkiye'deki vergi ve bildirim yükümlülüklerimi nasıl etkiler?

Son soru kolayca atlanıyor. Yurt dışında şirket kurmak Türkiye tarafındaki yükümlülükleri ortadan kaldırmayabilir. Bunu hem yurt dışındaki hem Türkiye'deki muhasebecinizle birlikte konuşmak, sonradan çıkacak sürprizleri azaltır.

Banka hesabını ödeme planınızla birlikte düşünün

Şirketi kurmak, banka hesabının açılacağını garanti etmez. Hesap ayrı bir başvuru ve her bankanın kendi koşulları var. Bu yüzden kuruluş aşamasında bankayla ilgili soruları da masaya koymak gerekiyor.

Önce hesabın ne iş göreceğini yazın: satışlardan ödeme alacak mısınız, yoksa yalnızca giderleri mi ödeyeceksiniz? Hangi para birimleriyle çalışacaksınız? Sonra bankaya ya da hesap sağlayıcıya şunları sorun:

• Düşündüğüm hesap, satışlardan ödeme almak ve işletme giderlerini ödemek için yeterli mi?

• Başvuru için hangi koşullar aranıyor? Şirketin ve sahibinin hangi bilgileri ve belgeleri isteniyor?

• Hesap açma, aylık tutma, para transferi gibi kalemlerde hangi ücretler uygulanıyor?

• Başvuru sonuçlanana kadar ödeme alma planım ne olacak?

Belge listesi ve onay süresi için bu yazıda bir rakam vermiyorum, çünkü bunlar bankadan bankaya değişir ve zamanla da değişebilir. Doğru bilgi, doğrudan bankanın kendisinden gelir.

Lojistik: şirketin ülkesi ile ürünün rotası ayrı sorulardır

Şirketi ABD'de kurmak, ürünlerin ABD'ye gideceği anlamına gelir, ama gitmek zorunda değil. Şirketin kurulacağı ülke ile gönderinin çıkış ve varış noktaları iki ayrı karar. Örneğin şirketiniz bir ülkede, müşterileriniz başka bir ülkede olabilir, ürünler de Türkiye'den çıkabilir. Bunları ayrı ayrı yazmak, hem vergi hem lojistik görüşmelerinde işinizi kolaylaştırır.

İlk iş kendinize şunu sorun: gönderi nereden çıkıp nereye varacak ve bu rota şirketin kurulduğu ülkeyle aynı mı? Sonra yükün özelliklerini çıkarın. ABD gönderilerinde fiyatı belirleyen kalemler şunlar: yükün türü, ağırlığı, adedi, paket tipi ve seçilen taşıyıcı. Düşük adetli gönderilerde parsiyel yük (kendi payınıza düşen alanı başka yüklerle paylaşarak gönderdiğiniz yük) komple yüke göre uygun olabilir. Adet çoğaldıkça komple yük, birim başına daha uygun hale gelebilir. Bu yüzden yalnızca bugünkü sipariş sayınıza değil, önümüzdeki dönemde göndermeyi planladığınız miktara göre teklif almak mantıklı.

Bu ayrıntıları İngiltere'ye özgü bir fiyat kuralı gibi okumayın. İngiltere gönderileri için de yük bilgilerinizi hazır tutmak işe yarar, ama teklifleri o rota için ayrıca almanız gerekir.

Navlungo ile yük detaylarını ve ağırlığı girip kargo tekliflerini görebilir, fiyatları karşılaştırabilir, online ödeme yapıp gönderinizi takip edebilirsiniz. ABD rotası için ayrıntılar ABD kargo sayfasında var. İngiltere rotasına ise İngiltere kargo sayfasından bakabilirsiniz. ABD'ye gönderilerde gümrük vergisi de toplam maliyetin parçası olduğu için Amerika gümrük vergisi hesaplama sayfası de teklifleri değerlendirirken işinize yarayabilir.

Kendi karar notunuzu hazırlayın

Aşağıdaki tabloyu bir belgeye kopyalayın. Her satır için ABD ve İngiltere sütunlarına, aldığınız cevabı ya da "şu kişiyle netleştirilecek" notunu yazın. Doldurulmamış hücreler size görüşme gündemini verir.

| Konu | Kendinize sorun | Kiminle netleşir? |

| --- | --- | --- |

| Şirket türü | Hangi türler planıma uyuyor, kuruluş sonrası sorumluluklarım neler? | Ülkenin hukukunu bilen danışman |

| Vergi kaydı | Faaliyetim için hangi kayıtlar ve beyanlar gerekir, ne zaman? | Yurt dışı ve Türkiye'deki muhasebeci |

| Banka hesabı | Satıştan ödeme alma ve gider ödeme ihtiyacımı karşılıyor mu, koşulları ve ücretleri ne? | Banka ya da hesap sağlayıcı |

| Gönderi planı | Çıkış ve varış noktası, yük türü, ağırlık, adet, paket tipi ve taşıyıcı ne olacak? | Lojistik sağlayıcı teklifleri |

Her iki ülke için aynı satırları doldurduğunuzda, hangi cevapların eksik kaldığı kolayca görünür. Eksik kalan satırlar, hangi görüşmeyi önce yapmanız gerektiğini de söyler. Bu tablo bir ülke sıralaması üretmez. Amacı, kararı verirken elinizde karşılaştırılabilir cevaplar olması.