DDP Nedir? Gümrük Vergilerini Kim Öder, Teslimatı Kim Yapar?

DDP, İngilizce açılımıyla Delivered Duty Paid, Türkçesiyle "gümrük vergileri ödenmiş olarak teslim" demektir. Bu teslim şeklinde satıcı, malı alıcının ülkesindeki belirlenen adrese kadar götürür. İthalat gümrük işlemlerini yapar ve ithalatta doğan vergileri öder. Yani gümrük vergisinin faturası satıcıya çıkar, alıcıya ayrıca bir gümrük ödemesi düşmez.

Karışıklık genelde şuradan çıkar: "Vergiyi kim ödüyor?" ile "Mal kapıya kadar kim getiriyor?" iki ayrı sorudur. DDP bu iki sorunun cevabını aynı yönde verir, ama yine de teklifte neyin dahil olduğunu görmek gerekir.

DDP'nin kapsamı: ne anlama gelir, ne anlama gelmez

DDP, Uluslararası Ticaret Odası'nın yayımladığı Incoterms kurallarından biridir. Incoterms, dış ticarette alıcı ile satıcı arasında masrafların, işlemlerin ve risklerin nasıl bölüşüleceğini kısa kodlarla anlatan teslim şekilleri listesidir. Sözleşmeye "DDP" yazıldığında iki taraf da şunu kabul etmiş olur: malın varış yerine ulaşmasına kadar neredeyse her şey satıcıya aittir.

Bu kapsamın içinde taşıma, ihracat işlemleri, ithalat gümrük işlemleri ve ithalat vergileri vardır. Dışında ise genellikle şunlar kalır:

• Malın varış yerinde araçtan indirilmesi (kurala göre bu iş alıcıya aittir).

• Satıcının kontrolünde olmayan, sözleşmede ayrıca yazılmış ek hizmetler.

• Taraflar arasında özel olarak anlaşılmış farklı düzenlemeler.

Kuralın ayrıntıları kullanılan Incoterms sürümüne göre değişebilir. Bu yüzden belgede hangi sürüme atıf yapıldığına bakmak iyi olur.

Gümrük vergilerini kim öder, teslimatı kim yürütür?

İki soruyu ayrı ayrı yanıtlamak en temiz yoldur.

Vergiyi kim öder? DDP'de ithalat gümrük vergileri ve ithalatta alınan diğer vergiler için ödeme sorumlusu satıcıdır. Alıcı mal kapıya geldiğinde gümrük için ayrıca para ödemez. Bu bedel satıcının kendi maliyetidir ve genellikle ürün ya da gönderi fiyatına yansıtılır. Yani "alıcı ödemiyor" demek "kimse ödemiyor" demek değildir.

Teslimatı kim yürütür? Taşımayı organize etmek ve varış adresine kadar getirmek de satıcının işidir. Satıcı bunu kendisi yapabilir ya da bir kargo veya lojistik firmasına yaptırabilir. Hangi yöntemi seçerse seçsin, teslimin sonucundan alıcıya karşı o sorumludur.

İş bölümünü şöyle düşünebilirsiniz: DDP'de satıcı "bu malı şu adreste, gümrüğü bitmiş halde teslim edeceğim" demiş olur. Alıcı ise teslimi kabul eder ve kuralın gerektirdiği kadar işe katılır.

Satıcı ve alıcı için görev dağılımı

Satıcının üstlendikleri

Satıcı, çıkış ülkesindeki ihracat işlemlerini tamamlar. Taşıma bedelini öder. Varış ülkesinde ithalat beyanını yaptırır ve vergileri öder. Mal yolda hasar görür ya da kaybolursa riski de varış noktasına kadar satıcı taşır. Beyanda yapılan hata, eksik belge ya da yanlış ürün sınıflandırması gibi sorunlar da prensip olarak satıcı tarafında çözülmesi gereken konulardır.

Ürün sınıflandırması için kullanılan koda GTİP (Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu) denir. Bu kod, malın hangi gümrük kategorisine girdiğini gösterir ve vergi hesabı buna göre yapılır. Kodun yanlış seçilmesi ödenecek verginin değişmesine ve gümrükte sorun çıkmasına yol açabilir.

Alıcının üstlendikleri

Alıcı teslimi kabul eder ve kural gereği mal varış yerinde araçtan indirilmeye hazır olduğunda riski devralır. İndirme işi de normalde ona aittir. Alıcıdan, teslimi mümkün kılacak bilgileri vermesi beklenir: doğru ve eksiksiz adres, teslim alabileceği bir kişi ya da kurum, gerektiğinde iletişim bilgisi.

Bir de pratikte sık görülen bir nokta var. Bazı ülkelerde ithalatçı olarak kayıtlı bir yerel kişi ya da kurum gerekebilir. Bu, ülkeye ve ürüne göre değiştiği için satıcıyla ve taşıyıcıyla önceden netleştirilmelidir. Genel bir kural gibi düşünmek doğru olmaz.

DDP yazan teklifte hangi sorular netleşmeli?

DDP kısaltması yeterli bir sözleşme değildir. Özellikle kargo ve e-ticaret gönderilerinde "DDP" bazen tam Incoterms anlamıyla, bazen de "vergiler gönderici tarafından önceden ödenir" gibi daha sade bir anlamda kullanılabilir. Teklifi okurken şunlara bakmak işe yarar:

1. Hangi vergiler dahil? Gümrük vergisi mi, ithalatta alınan diğer vergiler mi, yoksa ikisi birden mi? Fiyatın içinde yer alan kalemleri tek tek sorun.

2. Teslim noktası neresi? Kapıya teslim, depoya teslim ya da teslim noktasına bırakma farklı şeylerdir. Adres açıkça yazılmalı.

3. İthalatçı kim? Gümrükte ithalatçı olarak görünen taraf kimse, işlemlerin muhatabı odur.

4. Sonradan ek bedel çıkarsa ne olur? Gümrük beyanın yeniden incelenmesini isterse ya da ek bir bedel çıkarsa bunun kime ait olduğu önceden konuşulmalı.

5. İade ve hasar nasıl işler? İade gönderisinde vergi geri alınabilir mi, hasarlı malda kim neyi üstlenir, bunlar sözleşmede ya da koşullarda yazmalı.

Bir örnek düşünelim: Bir mağaza, Türkiye'den yurt dışındaki müşterisine ürün satıyor ve teklifte "DDP" yazıyor. Müşteri paketi kapısında teslim aldığında ek ödeme istenmiyorsa teklif DDP'nin beklenen anlamıyla uyumlu çalışmış demektir. Müşteriden kapıda vergi isteniyorsa o gönderi fiilen DDP olarak işlememiş, sorumluluk yeniden alıcıya kaymış olabilir. İşte bu yüzden teklifin kapsamını baştan sormak gerekir.

DDP, DAP ve EXW arasındaki fark

DDP'yi anlamanın en kolay yolu, yakın akrabalarıyla yan yana koymaktır. Tablo, genel kuralları gösterir. Taraflar sözleşmede başka bir düzenleme yapmışsa durum değişebilir.

| Konu | DDP | DAP | EXW |

|---|---|---|---|

| Açılımı | Delivered Duty Paid | Delivered at Place | Ex Works |

| Taşımayı kim yürütür? | Satıcı, varış yerine kadar | Satıcı, varış yerine kadar | Alıcı, satıcının işyerinden itibaren |

| İhracat işlemleri | Satıcı | Satıcı | Alıcı |

| İthalat gümrük işlemleri | Satıcı | Alıcı | Alıcı |

| İthalat vergilerini kim öder? | Satıcı | Alıcı | Alıcı |

| Satıcının sorumluluğu | En geniş | Geniş, ithalat hariç | En dar |

DDP ile DAP arasındaki tek büyük fark ithalat tarafındadır. İki teslim şeklinde de satıcı malı varış yerine kadar getirir. DAP'ta alıcı ithalat gümrük işlemlerini ve vergileri üstlenir, DDP'de bu yük satıcıdadır. EXW ise tam tersi uçtur: satıcı malı kendi işyerinde hazır eder, geri kalan her şeyi alıcı halleder.

DDP hakkında sık yapılan yanlışlar

"DDP'de alıcı hiçbir şey ödemez." Alıcı gümrük için ayrı ödeme yapmaz ama vergi bedeli çoğu zaman satış fiyatının içine girer. Fiyatı karşılaştırırken DDP ve DDP olmayan teklifleri aynı kalemlerle kıyaslamak gerekir.

"DDP, satıcıyı her sorumluluktan kurtarır ya da her şeyi satıcıya yükler." Her ikisi de abartıdır. Risk ve masraf varış noktasına kadar satıcıdadır, ama indirme gibi bazı işler alıcıya kalır. Sözleşmede yazan özel şartlar da kuralı değiştirebilir.

"DDP yazıyorsa gümrükte hiç sorun çıkmaz." Eksik belge, yanlış GTİP kodu ya da hatalı beyan DDP'de de sorun yaratır. Fark şu ki, bu sorunu çözmek ve maliyetini karşılamak öncelikle satıcının işidir.

"Vergi oranı DDP'ye göre belirlenir." Oran, teslim şekline göre değil, ürüne, varış ülkesinin mevzuatına ve beyan edilen bilgilere göre belirlenir. DDP yalnızca bu bedeli kimin ödeyeceğini söyler. Belirli bir gönderinin vergisini öğrenmek için ürün koduna ve varış ülkesinin kurallarına bakmak gerekir.

Sıkça sorulan sorular

DDP teslim şeklinde gümrük masrafları kime ait?

İthalat gümrük işlemleri ve ithalat vergileri satıcıya aittir. Satıcı bunları ödedikten sonra malı alıcının belirlediği adrese kadar getirir. Masrafın nihai olarak fiyata yansıması ayrı bir konudur, bunu satıcıyla yapılan fiyat anlaşması belirler.

DDP ile DAP aynı şey mi?

Hayır. İkisinde de satıcı malı varış yerine kadar getirir. Fark ithalat tarafındadır: DAP'ta ithalat gümrük işlemlerini ve vergileri alıcı üstlenir, DDP'de satıcı üstlenir. Alıcı açısından DDP daha az iş, DAP ise daha fazla kontrol anlamına gelebilir.

DDP'de mal hasar görürse kim sorumlu olur?

Risk, mal varış noktasına ulaşıp araçtan indirilmeye hazır olana kadar satıcıdadır. Hasar yolculuk sırasında oluşmuşsa satıcının sorumluluğu devam eder. Ayrıntılar sözleşmedeki özel şartlara göre değişebilir, bu yüzden hasar ve sigorta konusunu önceden yazılı netleştirmek iyi olur.

Alıcı olarak DDP teklifinde neye dikkat etmeliyim?

Fiyata hangi vergilerin dahil olduğunu, teslim noktasının tam olarak neresi olduğunu ve kapıda ek ödeme istenip istenmeyeceğini sorun. Teklifte "DDP" yazması yeterli değildir. Kapıda vergi istenirse sözleşmedeki ifadeyle gerçek uygulamanın uyuşmadığını görürsünüz.

Satıcı olarak DDP seçmek ne zaman mantıklı olur?

Alıcınıza sürpriz masraf çıkarmak istemiyorsanız ve varış ülkesindeki gümrük işlemlerini yönetecek bilgiye ya da bir lojistik ortağına sahipseniz DDP uygun olabilir. Karşılığında vergi bedelini, beyan hatası riskini ve teslim sorumluluğunu siz taşırsınız. Bu yüzden fiyatı hesaplarken ürün kodunu ve varış ülkesinin kurallarını önceden kontrol etmek gerekir.